Rechtsdraaiende trappen

13-08-2017 13:02 - Ingezonden door Evert Meijs - Foto's Evert Meijs

Deze week geen artikel in de vorm die u als lezer gewend bent, maar meer een mini-fotoalbum. Een serie plaatjes van trappen, zoals die te vinden zijn in kerken. Trappen, zult u zeggen? Ja, want bij toeval ontdekte ik dat bijna álle trappen die ik (o.a. als beiaardier) beklommen heb -en dat zijn er nogal wat- rechtsom draaien.

Berust dat op toeval? Of is er een verklaring voor? Om antwoord te krijgen op deze vragen zocht ik contact met Nederlandse en de Belgische rijksdiensten voor cultuur, met verschillende architectenbureaus, bedrijven die historische panden restaureren en speurde ik op het internet naar informatie over draai- of wenteltrappen. Verschillende instanties meldden mij dat ze hierover geen verklaring konden geven. Eén bouwbedrijf gaf als antwoord:  “Ik heb navraag gedaan bij mijn collega’s, maar er bestaan weldegelijk (kerk-)torentrappen die linksom draaien, o.a. in de basiliek van de H.-Calixtus & H.-Maria Moeder Gods in Groenlo”. Hoe het ook zij, tijdens mijn intensieve zoektocht is dit tot nu toe de énige linkse trap die ik gevonden heb, die linksom draait. Ik kwam wél een verklaring tegen over de linksdraaiende wenteltrap, bij levensgeschiedenis.blogspot.nl: links werd geassocieerd met de duivel. Het woord ‘sinistra-sinister’ betekent niet alleen ‘links’, maar ook ‘onheilspellend’.

Zwaard in de rechterhand
Voor het rechtsom draaien van trappen stootte ik op meerdere bronnen met dezelfde uitleg. Het metselen van torentrappen was afgekeken van kastelen en burchten. Dagblad Trouw van 8 november 2008: ‘Om met die trappen te beginnen, let goed op bij uw bezoek: ze draaien altijd naar rechts. En niet toevallig. Probeer maar eens met getrokken zwaard in de rechterhand zo’n trap te beklimmen. Dat is knap lastig. En dus was de omhoog stormende vijand genadeloos overgeleverd aan de verdedigers van het slot. Die stonden namelijk bovenaan de trap te wachten, uiteraard met de wapens in de aanslag’.
Als je vaker een torentrap moet beklimmen, mét boeken, gereedschap of andere materialen, weet je dat het ’t handigst is alles in een rugzak te doen, zodat je je handen vrij hebt om steun te zoeken. De meeste mensen grijpen dan met hun rechter hand naar de leuning of het touw wat er hangt.

Foto’s van torentrappen in Lommel, Schijndel, Son, Achel, Neerpelt maar ook Delft en NewYork laten zien dat ze allemaal rechtsom draaien. Op de valreep meldde Tieke van Winkel, van de HAC-redactie, dat de trap van de Budelse kerktoren óók linksom draait! Dan zijn er dus minstens twee die tegen de wijzers in draaien.
Bent u bekend met een trap van een kerk of een kasteel die rechts- of linksom draait? Laat het me weten. Of komt u de komende vakantieweken nog ergens in een kerk- of kasteeltoren, let maar eens op in welke richting de trap draait. Reacties zijn welkom via meijs.evert@gmail.com